Özet: Türkiye’de yapay zeka destekleri 2026’da tek bir programdan değil, beş farklı araçtan oluşuyor. Faizsiz kredi, hibe, patent indirimi ve hisse karşılığı yatırım aynı anda masada. Resmi metinlere göre hangi aracın kime uygun olduğunu ve yıl sonuna kadar kalan tarihleri derledik.
Kısaca:
- TÜBİTAK 1711 Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı, 2022’den bu yana 64 projeye yaklaşık 325 milyon TL destek verdi.
- KOSGEB’in yapay zeka kredisi, Teknogirişim Rozeti sahiplerine 5 milyon TL’ye kadar faizsiz kredi sunuyor; başvuru 31 Aralık’ta kapanıyor.
- TÜRKPATENT, G06N sınıfındaki yapay zeka patentlerinde acil araştırma raporu ücretini yarıya indirdi.
- BiGG+ Tohum Yatırım’da 8 milyon TL’ye kadar yatırım için son başvuru 20 Kasım.
İçindekiler:
- Yapay zeka destekleri neden parçalı?
- Beş aracın karşılaştırması
- Hibe: 1711 ve 1507
- Kredi: KOSGEB yapay zeka kredisi
- Patent ve hisse: TÜRKPATENT ve BiGG+
- Küresel programlarla farklar
- Yıl sonuna kadar takvim
Yapay zeka destekleri neden parçalı?
Türkiye’de yapay zeka girişimlerine özel tek bir fon yok. Destekler farklı kurumların farklı araçlarına dağılmış durumda. TÜBİTAK hibe ve hisse yatırımı, KOSGEB kredi, TÜRKPATENT ise ücret indirimi tarafında devrede.
Bu yapı girişimciye seçenek sunuyor ama takibi zorlaştırıyor. Her aracın başvuru kanalı, uygunluk şartı ve takvimi farklı. Bazı programlar yalnızca yapay zekaya özel, bazıları ise tüm sektörlere açık.
Ortak nokta, desteklerin çoğunun KOBİ ölçeğindeki sermaye şirketlerine yönelik olması. Şahıs şirketleri ve henüz şirketleşmemiş ekipler çoğu programın dışında kalıyor. Bu nedenle ilk adım genellikle şirket kurmak ve KOBİ beyanını güncellemek.
Beş aracın karşılaştırması
| Araç | Kurum | Model | Üst sınır | Yapay zekaya özel mi? | Durum |
|---|---|---|---|---|---|
| 1711 Yapay Zeka Ekosistem | TÜBİTAK | Hibe, konsorsiyum | Teknoloji sağlayıcıya yüzde 60-70 hibe | Evet | 2026 çağrısı 2 Ekim’de kapandı |
| Yapay Zeka Kredi Programı | KOSGEB | Faizsiz kredi | 5 milyon TL | Evet | Başvuru 31 Aralık 2026’ya kadar |
| Patent ücret indirimi | TÜRKPATENT | Ücret indirimi | Yüzde 75 ve yüzde 50 indirim | Kısmen (G06N) | 31 Ekim 2026’dan beri yürürlükte |
| 1507 KOBİ Ar-Ge Başlangıç | TÜBİTAK | Hibe | 3,5 milyon TL bütçe, yüzde 75 hibe | Hayır | Başvuru 11 Kasım 2026 |
| BiGG+ Tohum Yatırım | TÜBİTAK, BİGG+ GSYF | Hisse karşılığı yatırım | 8 milyon TL | Hayır | Başvuru 20 Kasım 2026 |
Tablo, araçların birbirinin alternatifi olmadığını gösteriyor. Bir girişim aynı yıl içinde patent indiriminden, krediden ve hibeden farklı amaçlarla yararlanabilir. Kısıt, her programın kendi çakışma kurallarında.
Hibe: 1711 ve 1507
Yapay zekaya özel en eski kamu aracı TÜBİTAK 1711. TÜBİTAK’ın 1711 sayfasına göre çağrı ilk kez 2022’de açıldı ve yılda bir kez yineleniyor. Bugüne kadar 64 proje 325.089.753 TL ile desteklendi.
1711’in modeli farklı. Yapay zeka çözümüne ihtiyaç duyan bir müşteri kuruluş, en az bir KOBİ teknoloji sağlayıcı ve bir üniversite ya da kamu araştırma merkeziyle konsorsiyum kuruyor. TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü de konsorsiyumda yer alıyor.
Destek oranı müşterinin ölçeğine göre değişiyor. Müşteri büyük ölçekliyse teknoloji sağlayıcıya kabul edilen harcamanın yüzde 60’ı, KOBİ ise yüzde 70’i hibe olarak veriliyor. Azami süre 24 ay.
2026 çağrısında beş öncelikli alan vardı: akıllı üretim, akıllı tarım ve gıda, finans teknolojileri, iklim ve akıllı eğitim. Çağrı 2 Ekim 2026’da kapandı. TÜBİTAK sayfasına göre çağrı yılda bir kez açılıyor.
Yapay zekaya özel olmayan ama girişimlerin sık kullandığı hibe ise 1507. Program, KOBİ’lerin ilk Ar-Ge projelerine yüzde 75 oranında geri ödemesiz destek veriyor. TÜBİTAK 1507 rehberimizde başvuru adımlarını anlattık.
1711 ile 1707 Sipariş Ar-Ge arasındaki fark da dikkat çekiyor. 1707’de TÜBİTAK hibesi yüzde 40, müşteri katkısı en az yüzde 40. 1711’de ise teknoloji sağlayıcının hibe oranı yüzde 60-70 aralığında.
Kredi: KOSGEB yapay zeka kredisi
Yapay zeka girişimlerinin en büyük maliyet kalemlerinden biri işlem gücü. KOSGEB’in Temmuz 2026’da başlattığı kredi tam bu kaleme odaklanıyor. GPU, veri depolama ve veri merkezi hizmetleri kredinin kapsamında.
KOSGEB’in program sayfasına göre kredi 500 bin TL ile 5 milyon TL arasında. Faiz ya da komisyon uygulanmıyor. Toplam vade 24 ay, ilk 12 ay ödemesiz.
Kredinin iki şartı belirleyici. İşletmenin geçerli Teknogirişim Rozeti olması ve bankadan kesin teminat mektubu getirmesi gerekiyor. Harcamalar ise yalnızca KOSGEB ile protokol imzalayan yerli hizmet sağlayıcılardan yapılabiliyor.
Techinside, KOSGEB yapay zeka kredisinin geri ödeme yapısındaki farklı anlatımları da aktarmıştı. Temmuz duyurusu 12 eşit taksitten, destek sayfası ise 4 eşit taksitten söz ediyor. Başvuru öncesinde güncel yönergeye bakmak gerekiyor.
Patent ve hisse: TÜRKPATENT ve BiGG+
Yapay zeka girişimleri için daha az konuşulan bir destek patent maliyeti. 31 Ekim 2026’da yürürlüğe giren tebliğle TÜRKPATENT iki indirim getirdi. İlk kez patent başvurusu yapan KOBİ’ler başvuru ve rapor ücretlerinde yüzde 75 indirim alıyor.
Yapay zekaya özel kalem ise G06N sınıfı. Bu sınıftaki başvurularda acil araştırma raporu ücreti yüzde 50 indirildi. TÜRKPATENT indirimi haberimizde yeni ücret tablosunu paylaştık.
Hisse tarafında ise BiGG+ Tohum Yatırım var. TÜBİTAK’ın BiGG+ duyurusuna göre yatırım üst sınırı 8 milyon TL. Hisse ortaklığı yapılırsa fonun alacağı pay yüzde 10’u geçmiyor.
Çağrı yalnızca BiGG’de tohum öncesi yatırım almış ya da 1512 projesini tamamlamış girişimlere açık. Yani yapay zeka girişimleri için ayrı bir kontenjan yok. Değerlendirmede satışlar, büyüme hızı ve önceki yatırımlar dikkate alınıyor.
Küresel programlarla farklar
En belirgin fark altyapı desteğinde. AWS Activate ve Google for Startups gibi bulut programları girişimlere kredi değil, ücretsiz kullanım bakiyesi veriyor. KOSGEB modeli ise geri ödemeli ama faizsiz ve harcamayı yerli sağlayıcılara bağlıyor.
Bu tercih, yurt içi veri merkezi kapasitesini teşvik etme amacı taşıyor. Ancak girişim açısından nakit çıkışı anlamına geliyor. Teminat mektubu şartı da bankayla geçmişi zayıf erken aşama şirketler için bir engel olabilir.
İkinci fark hisse yatırımında. Özel girişim sermayesi fonlarında pay oranı her turda kurucularla müzakere ediliyor. BiGG+’ta ise yüzde 10’luk üst sınır baştan belli. Bu, kurucuların tohum aşamasında kontrolü korumasına yardımcı oluyor.
Yıl sonuna kadar takvim
Kasım ve Aralık, yapay zeka girişimleri için yoğun geçecek. Kasım 2026 TÜBİTAK çağrı takvimimizde tüm tarihleri tek tabloda topladık. Öne çıkan son tarihler şöyle:
- **9 Kasım:** 1507 kuruluş bazlı ön kayıt son gün.
- **11 Kasım:** 1507 proje başvurusu kapanıyor.
- **17 Kasım:** BiGG+ Tohum Yatırım ön kayıt ve belge teslimi son gün.
- **20 Kasım:** BiGG+ Tohum Yatırım başvurusu kapanıyor.
- **31 Aralık:** KOSGEB Yapay Zeka Kredi Programı başvuruları sona eriyor.
TÜRKPATENT indirimi ise belirli bir tarihe bağlı değil. 2026 ücret tarifesi geçerli olduğu sürece uygulanıyor. 2027 tarifesinde indirimin korunup korunmayacağı henüz belli değil.
Sonuç: hangi araç kime uygun?
Ürününü bir sanayi müşterisiyle geliştiren yapay zeka şirketi için 1711 en uygun araç, ancak bir sonraki çağrıyı beklemek gerekiyor. Yoğun GPU harcaması olan ve Teknogirişim Rozeti taşıyan girişim için KOSGEB kredisi öne çıkıyor. İlk Ar-Ge projesini yapan KOBİ için 1507 daha esnek.
Patent stratejisi olan her yapay zeka girişimi TÜRKPATENT indirimini değerlendirebilir. BiGG mezunu ve satış yapan girişimler için ise BiGG+ bir köprü turu işlevi görüyor. Tek bir program yerine, araçların sırayla kullanılması en gerçekçi yol gibi görünüyor.
