Good Jobs First adlı kâr amacı gütmeyen kuruluş, teknoloji devi Intel’in ABD’nin Oregon ve New Mexico eyaletlerindeki tesisleri için uzun yıllardır yararlandığı vergi muafiyetlerinin yerel yönetimlere ve özellikle okullara milyarlarca dolara mal olduğunu iddia eden kapsamlı bir rapor yayımladı. 2015 yılından bu yana devam eden bu vergi teşvikleri, bölgedeki kamu gelirlerinde devasa bir boşluk yaratırken, şirket aynı dönemde binlerce çalışanını işten çıkardı. Kamu kaynaklarının kullanımı konusunda hesap verebilirliği savunan kuruluş, Intel’in halihazırda yerleşik olan tesisleri için neden hâlâ kamu desteği almaya devam ettiğini sorguluyor.
- Intel’in 2015’ten bu yana vergi muafiyetleri nedeniyle yerel yönetimlerin 1,2 milyar dolardan fazla gelir kaybettiği belirtiliyor.
- Hillsboro okullarının sadece 2017-2025 yılları arasında yaklaşık 891 milyon dolar vergi geliri kaybettiği raporlanıyor.
- Intel, yerel teşviklerin yanı sıra federal düzeyde CHIPS Yasası kapsamında milyarlarca dolarlık hibe ve destek alıyor.
- Şirket, son üç yıl içinde Oregon ve New Mexico’daki tesislerinde 4.700’den fazla personelin işine son verdi.
Vergi Teşvikleri Yerel Okul Bütçelerini Derinden Etkiliyor
Good Jobs First tarafından hazırlanan “The Bleeding Edge” başlıklı raporda, Intel’in Oregon eyaletindeki Stratejik Yatırım Programı (SIP) aracılığıyla en az 1,14 milyar dolarlık vergi muafiyeti sağladığı vurgulanıyor. Bu durum, bölgedeki eğitim kurumlarının bütçelerinde ciddi bir açık oluştururken, Intel’in ödediği ücretlerin aldığı vergi indirimlerinin üçte birinden daha az olduğu dikkat çekiyor. New Mexico eyaletinde de benzer bir tablo ile karşılaşılıyor; burada da endüstriyel gelir tahvilleri yoluyla 99,6 milyon dolarlık bir gelir kaybı yaşandığı tahmin ediliyor.
Federal Destekler ile Yerel Teşvikler Sorgulanıyor
Intel’in mevcut vergi muafiyetleri, şirketin federal hükümetten aldığı büyük ölçekli desteklerle birleştiğinde daha karmaşık bir tartışmayı beraberinde getiriyor. Biden yönetimi döneminde CHIPS Yasası kapsamında 7,86 milyar dolarlık bir paket üzerinde anlaşmaya varılmış, ancak yeni yönetim süreci yeniden yapılandırarak 8,9 milyar dolarlık yeni bir anlaşmaya dönüştürmüştü. Bu anlaşma, askeri yarı iletken üretimi için ek fonları da içeriyor. Uzmanlar, bu kadar yüksek miktarda federal destek alan bir şirketin, neden hala yerel düzeyde vergi muafiyetlerine ihtiyaç duyduğunun açıklanması gerektiğini savunuyor.
Şirketin İşten Çıkarma Kararları Tepki Çekiyor
Intel, finansal yeniden yapılanma süreçleri ve yaşanan büyük zararlar nedeniyle son yıllarda küresel ölçekte ciddi işten çıkarmalara gitti. Sadece Oregon ve New Mexico’daki tesislerinde 4.700’den fazla kişinin işine son verilmesi, yerel halk ve sivil toplum kuruluşları arasında rahatsızlık yarattı. Good Jobs First, Intel’in bu tesislerinin zaten onlarca yıllık altyapıya ve kalifiye iş gücüne sahip olduğunu, dolayısıyla yeni bir yatırım gerektirmediğini belirtiyor. Kuruluşa göre bu teşvikler, yatırım teşviki olmaktan çıkıp, şirketin zaten alacağı ticari kararlar için sağlanan sürekli bir kamu desteğine dönüşmüş durumda.
Intel Eleştirilere Karşı Yanıt Veriyor
Konuyla ilgili olarak yöneltilen sorular üzerine Intel, operasyon gösterdikleri bölgelerdeki yerel yönetimlerle yakın bir iş birliği içinde olduklarını belirtti. Şirket yetkilileri, sağlanan teşviklerin ileri düzey yarı iletken Ar-Ge ve üretim faaliyetlerini desteklediğini ifade ederek, yıllık raporlarında yer alan bilgiler haricinde ek bir açıklama yapmayacaklarını bildirdi.
Dev teknoloji şirketlerine sağlanan bu devasa vergi muafiyetleri sizce yerel ekonomiler için adil bir yatırım aracı mı, yoksa kamu kaynaklarının yanlış kullanımı mı? Bu konudaki görüşlerinizi yorum kısmında bizimle paylaşarak tartışmaya katılabilirsiniz.
